Przejdź do

Przepisy rowerowe – Kodeks dla rowerzystów na 2021 rok

Zasady obowiązujące uczestników ruchu drogowego, w tym prawa i obowiązki rowerzystów, określają dwa dokumenty:

  1. Ustawa z 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym,
  2. Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Rozporządzenia są aktualizowane co kilka lat, w zależności od rozwoju infrastruktury rowerowej oraz zwiększania się liczby uczestników ruchu drogowego, co naturalnie wpływa na zasady bezpiecznego poruszania się na drodze. Będąc aktywnym rowerzystą warto co jakiś czas sprawdzić co nowego pojawiło się w zakresie przepisów drogowych.

Specjalnie dla Was przedstawiamy w skrócie najważniejsze przepisy ruchu drogowego na 2021 rok.

Co wolno, a czego nie wolno na rowerze?

Prawo o ruchu drogowym reguluje w zasadzie wszystkie możliwe aspekty poruszania się na rowerze, dlatego warto raz poświęcić chwilę na zapoznanie się z nimi wszystkimi, aby jeździć bezpiecznie oraz uniknąć ewentualnych mandatów. Przeczytacie o:

  1. maksymalnej prędkość roweru,
  2. dokumentach potrzebnych do poruszania się rowerem w zależności od wieku rowerzysty
  3. zasadach pierwszeństwa w ruchu drogowym, w tym o znakach drogowych
  4. zasadach bezpieczeństwa w ruchu drogowym
  5. całkowitym zakazie jazdy rowerem po spożyciu alkoholu
  6. mandatach za nieprzestrzeganie zasad pierwszeństwa i bezpieczeństwa oraz za jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości

Maksymalna prędkość roweru

W każdym kraju parametry te określone są prawem głównie z myślą o rowerach elektrycznych, które jeżdżąc bez ograniczeń mogłyby powodować całkiem groźne wypadki. W Polsce reguluje to art. 2 punkt 47 polskiego Prawa o Ruchu drogowym i zasadniczo właśnie te ograniczenia pozwalają nam odróżnić rowery miejskie od skutera. Na rowerze nie wolno przekraczać prędkości 25 km/h.

Czy potrzebujesz kartę rowerową?

Aby jeździć rowerem na części jezdni, pasie ruchu, chodnika lub drogi i jesteś osobą pełnoletnią nie potrzebujesz niczego więcej poza dowodem osobistym. Niepotrzebna jest Tobie ani karta rowerowa, ani prawo jazdy na pojazdy mechaniczne. Dotyczy to tak rowerów tradycyjnych, jak i elektrycznych.

Inaczej jednak sprawa wygląda z dziećmi.

Dzieci jako uczestnicy ruchu drogowego

Na wycieczki rowerowe z małymi dziećmi po lesie, podmiejskim terenie czy mało uczęszczanym chodniku możemy wybrać się zawsze, nie wolno nam jednak z dzieckiem jadącym na rowerze korzystać z drogi rowerowej, pasie ruchu dla rowerów czy nawet wydzielonej drogi dla rowerów na chodniku.

Dziecko do 10 roku życia nie może samodzielnie pokonywać nawet drogi dla pieszych.

Dziecko do 7. roku życia 

używając pasa ruchu dla rowerów możemy przewozić na rowerze wyłącznie na specjalnym foteliku rowerowym dla dzieci. Jeżeli fotelik waży mniej niż 15 kg można przymocować go do ramy rowerowej, a powyżej 15 kg fotelik musi być zamontowany za siodełkiem.

Do przewożenia dziecka możliwe jest też wykorzystanie przyczepki rowerowej, zarówno ciągniętej za rowerem, jak i mocowanej przed kierownicą. Rower z przyczepą nie może przekroczyć przepisowych 4 metrów długości. Jadąc z przyczepą kierujący rowerem rodzic powinien trzymać się możliwie blisko prawej krawędzi jezdni i zawsze zachować szczególną ostrożność m.in. jeździć wolniej i szybciej hamować.

Dzieci do lat 10 

mogą jeździć rowerem tylko pod opieką opiekunów.

Dzieci 10-18 lat

do samodzielnej jazdy potrzebują karty rowerowej, która najczęściej wyrabiana jest w szkole pod koniec trzeciej klasy szkoły podstawowej. Wymaga to opanowania podstawowych przepisów oraz zdania egzaminu na kartę rowerową.

Drogi dla rowerów

Jest wiele typów dróg, po których kierujący rowerem może się poruszać. Szybko je scharakteryzujemy, aby było Wam łatwiej zrozumieć przepisy ruchu drogowego wynikające z ustawy.

Droga rowerowa

to część infrastruktury specjalnie dla ruchu rowerów, wydzielona konstrukcyjnie słupkami, ogrodzeniem czy znakami. Oznaczona najczęściej szarym kolorem na powierzchni jezdnej, tzw. znak poziomy, wjazdy na drogę dla rowerów również są oznakowane znakami poziomymi oraz drogowymi

Pas rowerowy 

to wyodrębniona i oznakowana (najczęściej malowaną linią) część jezdni prowadząca w jednym kierunku ruchu dla rowerów, „drodze rowerowej”. W praktyce często pas rowerowy myląco nazywany jest również drogą rowerową.

Drogi publiczne

Zakaz jazdy na rowerze obowiązuje jedynie na drogach ekspresowych oraz autostradach.

Jeśli wzdłuż prawej strony jezdni istnieje pas rowerowy, kierujący pojazdem rowerowym ma obowiązek jechać pasem, a nie drogą publiczną. Rowerzysta zobowiązany jest jeździć możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.

Śluza rowerowa

to oznakowane miejsce przed skrzyżowaniem przeznaczone do zatrzymywania się rowerów przed ustąpieniem pierwszeństwa. W Polsce to dość rzadkie rozwiązanie, śluzy rowerowe w Europie najczęściej malowane są na czerwono.

Znaki drogowe „obowiązany zachować szczególną ostrożność”

Tak samo jak kierujący pojazdem samochodowym musi kontrolować znaki drogowe, w ruchu drogowym bezpieczeństwu rowerzysty na jezdni pomagają drogowe znaki rowerowe.

Oczywiście nie będziemy wymieniać ich wszystkich, natomiast kluczowe dla naszego bezpieczeństwa są:

  1. czerwony znak zakazu wjazdu rowerów B-9, rower na białym tle z czerwoną ramką
  2. niebieskie znaki nakazu : biały rower na niebieskim tle to znak nakazujący kierującemu rowerem jazdę drogą dla rowerów, a taki sam ale przekreślony czerwoną linią oznacza koniec drogi przeznaczonej dla kierujących rowerami
  3. znaki informacyjne, niebieskie z białym trójkątem pośrodku, oznaczają miejsce przeznaczone do przejazdu dla rowerzystów w poprzek drogi, lub kieruje rowerzystów i pieszych na drogę poprzeczną
  4. Biała prostokątna tabliczka z napisem NIE DOTYCZY ROWERÓW, stosowana pod innymi znakami
  5. Tabliczki prostokątne oznaczające szlaki rowerowe

Standardowe znaki drogowe a rower

Co prawda, aby jeździć rowerem nie potrzebujemy mieć zdanego prawa jazdy, natomiast jeśli zamierzamy poruszać się wprost po jezdni, pasie rowerowym na jezdni to dla własnego bezpieczeństwa musimy znać znaki drogowe. W praktyce nigdy nie jeździmy po lasach, zawsze przynajmniej w części drogi, którą zamierza pokonać rowerzysta będziemy uczestnikami ruchu drogowego wraz z innymi pojazdami. Znaki drogowe wyznaczają kto ustępuje pierwszeństwa i komu, gdzie wjechać można, a gdzie nie. Znajomość przepisów drogowych to bezwzględna konieczność!

Pierwszeństwo na przejeździe dla rowerów

Pierwsza i najważniejsza zasada : rowerzysta NIGDY nie może przejechać na rowerze przez przejście dla pieszych. Jazda na dwóch kółkach możliwa jest wyłącznie po osobno oznakowanym przejeździe rowerowym.

Co więcej, gdy rowerzysta skręca w drogę poprzeczną ma wówczas pierwszeństwo przed autami na drodze. Samochód ZAWSZE musi ustąpić pierwszeństwa rowerzyście jadącemu po pasie rowerowym. Oczywiście rowerzysta musi szczególnie uważać i kontrolować otoczenie zjeżdżając z rowerowej drogi, którą zamierza opuścić skręcając na przejazd rowerowy – zwłaszcza, kiedy znajduje się przed lub za zakrętem, a niestety nie wszystkie samochody chętnie zwalniają przed takimi miejscami. Natomiast co do zasady to samochód jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa rowerowi znajdującemu się na przejeździe, jeżeli skręca w poprzek drogi.

Rowerzysta przejeżdżając pasem rowerowym w poprzek drogi na przejściu dla pieszych zawsze musi zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszym.

Są to najważniejsze zasady pierwszeństwa przejazdu i zapomnienie o nich zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego i naszemu życiu lub zdrowiu.

Pieszy, rowerzysta i samochód w niepewnych sytuacjach

W zasadzie nie tylko jeśli chodzi o przejazd po drodze dla rowerów lub innej części przejazdu rowerowego, a w każdej innej sytuacji drogowej rowerzysta powinien w miarę możliwości ustępować miejsca pieszym, a samochód zawsze zachować szczególną ostrożność i ustępować miejsca rowerom oraz pieszym, obserwować czy szybko rower się porusza lub zamierza skręcić w w poprzek drogi, którą właśnie samochód jedzie.

Pamiętajcie jednak, że niezależnie od ogólnych przepisów przejazdy rowerowe bywają słabo oświetlone i oznakowane, a czyjaś pomyłka nie powinna nas kosztować zdrowia lub życia. Dodatkowo, w każdej sytuacji, w której warunki pogodowe zagrażają bezpieczeństwu rowerzysty: śnieg, silny wiatr, ulewa, gołoledź powinien on zachować szczególną ostrożność i ustępować pierwszeństwa czy to pieszemu czy rowerzyście jadącemu na wprost.

Ostrożność, ostrożność i jeszcze raz ostrożność. I brak pośpiechu!

Czy można jechać ulicą, gdy obok jest droga dla rowerów?

Zgodnie z przedstawionymi wcześniej regulacjami, cykliści mają obowiązek jeździć drogami im dedykowanymi, jeśli te prowadzą zgodnie z obranym kierunkiem jazdy.

Cykliści mogą poruszać się jezdnią do najbliższego zjazdu lub dojazdu do przeciwległej drogi rowerowej, jeśli znaki nie stanowią inaczej.

Jazda rowerem po chodniku

Jazda rowerem po chodniku jest wykroczeniem, od tej zasady są jednak trzy wyjątki:

  1. Jeśli na jezdni nie ma pasa rowerowego ani żadnej innej części drogi dedykowanej rowerom, a auta mogą poruszać się z prędkością powyżej 50 km/h, przy czym chodnik ma co najmniej 2 m szerokości – w tym przypadku możemy jechać rowerem po chodniku.
  2. Przestrzeń dla pieszych może służyć najmłodszym rowerzystom (do lat 10) wraz z ich opiekunami.
  3. Jeśli na drodze panują wyjątkowo niesprzyjające warunki atmosferyczne: deszcz, błoto na jezdni, śnieg, silny wiatr, odstępuje się wtedy od zakazu dla większego bezpieczeństwa.

Jazda w parach i kolumna rowerowa

Gdy na przejażdżkę wybraliśmy się nie sami, a z kimś, możemy jechać w parze (tylko jeśli nie stwarza to zagrożenia w ruchu) lub jeden za drugim (w tzw. tandemie).

Przepisy rowerowe preferują jazdę w tandemie – jest ona dozwolona zawsze, natomiast jeśli jedziecie w parze to w sytuacji awaryjnej obie osoby powinny jak najszybciej wrócić do jazdy przy prawej krawędzi jezdni.

Większa grupa rowerzystów może zorganizować się w tzw. kolumnę rowerową. Zgodnie z przepisami, może ona zawierać do 15 jednośladów. Jeśli jest Was więcej, powinniście podzielić się na kilka takich grup umożliwiając swobodne wyprzedzenie przez samochody.

Poza tym kolumnę, tandem czy parę rowerową obowiązują identyczne przepisy, jak wszystkich uczestników ruchu.

Przepisy rowerowe dotyczące bezpieczeństwa – wyposażenie roweru

Ustawa obszernie wyjaśnia, jakie jest obowiązkowe wyposażenie roweru biorącego czynny udział w ruchu drogowym. Brak wymaganych elementów może skutkować mandatem. Warto więc sprawdzić, czy posiadamy je wszystkie:

  • światła przednie – najmniej jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej selektywnej,
  • światła tylne – najmniej jedno światło odblaskowe barwy czerwonej, ale o kształcie innym niż trójkąt oraz przynajmniej jedno światło pozycyjne czerwone. Świateł musimy używać od zmierzchu do świtu.
  • co najmniej jeden działający hamulec,
  • dzwonek bądź inny sygnał ostrzegawczy o dźwięku nieprzeraźliwym.

Zastanawiasz się, gdzie na tej liście są odblaski i kask?

No właśnie…

Kaski rowerowe i odblaski

Niestety w Polsce nie ma konieczności jazdy w kasku ani z odblaskami po zmroku, jednak jadąc z osłonięta głową jesteś znacznie bezpieczniejszy. Trzeba pamiętać, że cykliści należą do grupy silnie narażonej na groźne urazy głowy. Kask naprawdę może uratować Ci życie!

Nie ma przymusu co do kamizelek odblaskowych, ale gdy jedziemy po zmroku słabo oświetloną drogą odblaskowa kamizelka znacznie zwiększa szansę na to, że w odpowiednim momencie zostaniemy zauważeni przez kierowcę.

Inne zasady obowiązujące rowerzystów

Mało osób zdaje sobie sprawę, że prawo szczegółowo opisuje także sposoby, w jakie rowerzysta może korzystać ze swojego roweru. Jadąc, musimy mieć nogi cały czas na pedałach. Jest także nakaz trzymania co najmniej jednej ręki na kierownicy. Nie wolno jednocześnie rozmawiać przez telefon, chyba, że mamy do tego specjalny zestaw słuchawkowy.

Jazda po alkoholu a stan nietrzeźwości

Jazda rowerem po wypiciu alkoholu jest w Polsce zakazana, niezależnie od tego, czy jest to rower tradycyjny czy elektryczny. Definicję pijanego rowerzysty podaje Art. 87 Kodeksu wykroczeń i tak:

  1. rowerzysta po spożyciu alkoholu ma 0,2 – 0,5 promila we krwi, co odpowiada 0,1 do 0,25 mg alkoholu na wydychanego 1dm3 powietrza,
  2. rowerzysta w stanie nietrzeźwości, czyli w 1 dm3 wydychanego powietrza będzie miał powyżej 025 mg alkoholu, lub powyżej 0,5 promila alkoholu we krwi

Czy kary są surowe?

Mandaty

Poniżej lista wszystkich możliwych mandatów za nieprzestrzeganie przepisów rowerowych:

  1. Naruszenie obowiązku przewożenia dziecka do lat siedmiu na dodatkowym siodełku – 50 zł.
  2. Kierowanie bez uprawnienia rowerem i wózkiem rowerowym – 100 zł.
  3. Zwalnianie lub zatrzymywanie się bez uzasadnionej przyczyny na przejeździe rowerowym – 100 zł.
  4. Wjeżdżanie bezpośrednio przed jadący pojazd na przejeździe rowerowym – 150 zł.
  5. Nieustąpienie miejsca pieszym przez kierującego rowerem korzystającego z drogi dla rowerów i pieszych – 50 zł.
  6. Nieopuszczenie śluzy rowerowej, kiedy zaistnieje możliwość kontynuowania jazdy w zamierzonym kierunku – 50 zł.
  7. Naruszenie obowiązku poruszania się po poboczu – 100 zł.
  8. Niestosowanie się do znaków C-13 „droga dla rowerów” – 100 zł (tyle samo za zignorowanie STOP-u).
  9. Naruszenie obowiązku przewożenia dziecka do lat siedmiu na dodatkowym siodełku – 50 zł.
  10. Kierowanie bez uprawnienia rowerem i wózkiem rowerowym – 100 zł.
  11. Zwalnianie lub zatrzymywanie się bez uzasadnionej przyczyny na przejeździe dla rowerzystów – 100 zł.
  12. Wjeżdżanie bezpośrednio przed jadący pojazd na przejeździe dla rowerzystów – 150 zł.
  13. Naruszenie obowiązku korzystania z drogi dla rowerów lub pasa ruchu rowerowego, biegnących w kierunku jazdy rowerzysty – 50 zł.
  14. Naruszenie zakazu poruszania się rowerem w ciągu pieszym – 50 zł.
  15. Naruszenie zakazu jazdy po jezdni obok innego uczestnika ruchu – 50 zł.
  16. Utrudnianie poruszania się innym uczestnikom ruchu przez kierującego rowerem jadącego po jezdni obok innego roweru lub motoroweru – 200 zł.
  17. Jazda bez wymaganego wyposażenia – 50 do 500 zł.
  18. Jazda bez trzymania przynajmniej jednej ręki na kierownicy oraz nóg na pedałach lub podnóżkach – 50 zł.
  19. Czepianie się pojazdów – 100 zł.
  20. Przejazd na czerwonym świetle – 100 zł.
  21. Wyprzedzanie rowerem innego roweru na zakręcie – 300 zł.
  22. Hamowanie w sposób powodujący zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienie – 100 do 300 zł.
  23. Przewożenie osoby w stanie nietrzeźwości, stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu – 150 zł.
  24. Jazda w stanie po użyciu alkoholu – 300 do 500 zł.
  25. Jazda w stanie nietrzeźwości – 500 zł.

Do więzienia za rower po jednym piwie?

Wymiar kary dla rowerzysty pod wpływem alkoholu zależy mocno od okoliczności. Prawo jazdy na prowadzenie pojazdów mechanicznych w ogóle nie może zostać odebrane, choć kiedyś taki przepis istniał. Jednak nie tylko 500 złotowy mandat jest zagrożeniem. Jeśli policjant uzna, że rowerzysta po alkoholu stanowił zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym sprawę kieruje do sądu, który zazwyczaj w takiej sytuacji rowerzysta opuszcza z nakazem zapłaty grzywny w wysokości do 5 tysięcy zł, może także trafić do aresztu na czas od 5 do 30 dni.

Jeśli rowerzysta spowodował wyjątkowo groźną sytuację lub gdy są dowody na to, że rowerem jechał w stanie po spożyciu napojów wyskokowych drugi czy kolejny raz – sąd może wydać także zakaz prowadzenia pojazdów niemechanicznych nawet na okres do 3 lat oraz przedłużyć areszt.

Przestrzeganie przepisów pozwala nie tylko ustrzec się od mandatu, ale także sprawia, że jesteśmy znacznie bezpieczniejsi na drodze. Stosując się do regulacji prawnych nie zagrażamy sobie ani innym uczestnikom ruchu drogowego. Warto o tym pamiętać.